Parşömen’in beş yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, geleceğin edebiyat okurları ve araştırmacıları için önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizim içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl neler okuduk? İz bırakan olaylar, kitaplar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, yayın emekçilerine sorduk.
Yeni yıl herkese sağlık, huzur ve mutluluk getirsin…
2023 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Bu yıl yayımlanan kitaplarla çok fazla buluşamadım. Kitap fiyatlarının 3 haneli rakamlara ulaşmış olması bunun en önemli sebebi. Yıl içindeki okumalarımı ağırlıklı olarak –yazdığım denemelere kaynaklık edecek şekilde– kendi kitaplığımdan yaptım. Edebiyat arkeolojisi diyebileceğim tarzda yazdığım için kazı alanım da genellikle kendi kitaplığım oldu. Bu yılın kitaplarından okuma listem:
“Oraya Kendimi Koydum” Belgesel Şiirler – Hazırlayan: Asuman Susam (Everest Yayınları)
Kitap, Anita Sezgener, Asuman Susam, Ece Eldek, E. İrem Az, Mihrap Aydın, Miray Çakıroğlu, Monica Papi, Nur Alan, Petek Sinem Dulun, Selcan Peksan ve Sevinç Çalhanoğlu bir akademik çalışma için kadınlarla yapılan sözlü tarih anlatısından (bizimhikayemiz.org) yola çıkarak yazdıkları belgesel şiirlerden oluşuyor. 11 şair kendilerini geriye çekip kadınlardan aldıkları sözü çoğaltarak belgesel şiire dönüştürmüşler. Edebiyatımızda çok karşılaşmadığımız bir tür olan belgesel şiir nedeniyle ve kadınların sözünü çoğaltması nedeniyle ilgiliyi üzerine toplayacağını umduğum bir kitap.
“Gemilerle Seyahat Eden Sözcükler” – Onur Çalı (Sia Kitap)
Onur, ustamız Salâh Beyin muzip kalemini ödünç alarak yazmış kitabını. Ona olan saygı ve sevgisi satırlara sinmiş. Göz ardı edilen denemeyi göz önüne getirdiği için önemli buluyorum bu kitabı. Çalı, denemeyi hak ettiği yere getirmek için yazıyor. Kitapta, temiz bir Türkçe, anlaşılır ve yormayan bir dil dikkat çekiyor. Okur için açtığı patikaları da yabana atmamalı.
“Nadas Yılkı Aheste” – İlhan Durusel (YKY)
Çocuklara Medrano Sirki, biz yetişkinlere Nadas Yılkı Aheste. Her gösteri kelimeler üzerine: Tel cambazının denge sopası kelimelerden, jonglör kelime toplarını çeviriyor, ateş püskürten adam alev kelimeler çıkarıyor ağzından. Tüm gösterinin yönetimi de bando şefi kıyafetleri içinde (sırmalı, bol düğmeli kırmızı ceketi, jilet pantolonuyla) İlhan Durusel. Tam bir cümbüş. Türe takılmadan okuyun. Öykü değil İlhan’ın rüyaları bunlar. Düş görüp, düş gördürüyor. Daha ne isteriz? (Spoiler vermek gibi olacak ama kitabın kötü karakteri gramerci kitabın sonunda…)
“Fotoğrafların Anlattığı / Aile Belleğini Yeniden Okumak” – Chiristine Ulivucci (Çev.: Zehranur Yılmaz Kahyaoğulları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)
Bu ay içinde okumaya başladığım kitabın ilginç tarafı yazarının bir fotoğrafçı olmaması. Yazar psikanaliz ve psikiyatri üzerine çalışıyor. Kitap, “Aile fotoğraflarının mahrem sırlarımızı ve yaralarımızı nasıl içinde barındırdığı ve bizi nasıl iyileştirebileceğini” anlatıyor.
Size göre 2023 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
İki olay dikkatimi çekti:
Metis Yayınları ve Sanat Kritik tarafından düzenlenen “Bilge Karasu Günleri” ve ona bağlı olarak açılan sergi çok önemliydi. Karasu metinleri çok özel ve kendine özgü metinler. Günümüzde de okunuyor ve üzerine konuşuluyor olması önemli.
Diğer söz edeceğim olumsuz bir örnek: Femtrak tarafından düzenlenen “Turgut Uyar Şiir Ödülü”nde yaşanan intihal. Dereceye giren bir dosyanın bir başka şairin şiirleri olduğunun ortaya çıkması.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Okur yönünden bakarsak, kitap fiyatlarının önlenemez yükselişi, üç haneli rakamlara dayanması.
Yazar yönünden bakarsak, hazırlanan dosyaların kitaplaşmasında yaşanan sorunlar.