Parşömen’in 2019 yılından beri sürdürdüğü soruşturmalara verilen yanıtların önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. 2025’te hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, şairlere, çevirmenlere yönelttik sorularımızı.
İyi kitaplar okuyacağımız bir yıl olsun 2026.
2025 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiğiniz beş tanesini, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
2024 ve 2025 yılında birbirinden güzel öykü kitapları ve romanlar yayımlandı. Şu ana kadar burada birçoğuyla ilgili de beğeni cümleleri sarf edildi. Adı geçen öykü kitapları ve romanlarla ilgili benim de düşüncelerim benzerdir. Gerçekten de öykü ve roman adına verimli ve güzel bir yıl oldu. Ama ben burada biraz da edebiyatın üvey evlatları olan şiir ve deneme kitaplarını övmek istiyorum. Biraz mahzun kaldılar bence. Bu sene okuduğum, yakın zamanda yayımlanan çok beğendiğim şiir ve deneme kitaplarından beşi şunlar:
Post Mortem (Şirvan Erciyes, Kayıp Kitaplar Yayınları): Ölüm, yas, anne olma konularını ancak bir şiirin yapabileceği güzellikte anlatmasını beğendim. Şirvan Erciyes sadece bir eleştirmen ve deneme yazarı olmadığını, iyi bir şair olduğunu da bu kitabıyla göstermiş oldu.
İçimizdeki Orkestra (Alin Özinan, SRC Kitap): 2024 yılında Vedat Günyol Seçici Kurul Özel Ödülü alan bu deneme kitabında gazeteci Alin Özinan, Ermeni azınlığı merkeze koyarak, ülkedeki tüm azınlıklara yapılan haksızlıkları edebiyatın büyülü sınırlarında kalarak anlatmasıyla gönlümü kazandı.
Hoşça Kal Vardiyası (Hatice Nisan, Mahal Edebiyat): İnsanın iki büyük sığınağını, çocukluğu ve evi imgesel ve çok katmanlı şiirleriyle, tam da şiir gibi anlatmasıyla çok beğenimi kazandı. Ankaralı bir şair olmasının da bu sevgimde küçük bir yeri vardır sanırım.
Kırkikindi (Onur Çalı, Sia Kitap): Sadece yıl sonu edebiyat soruşturmalarıyla bile edebiyatımıza büyük katkıları olan sevgili Onur Çalı’nın katkısı yazdığı güzel denemelerle devam ediyor. Şiirsel güzellik ve tattaki deneme kitabı Kırkikindi bu senenin en güzel deneme kitaplarından biriydi.
Niş (Ceren Biber, Muhtelif Kitap): Özel bir gerekçem yok, okurken gerçek şiir okuma tadı aldığım şiirler bütünü olduğu için sevdim Niş’i.
Size göre 2025 yılının önemli, dikkat çeken, üzerinde konuşmaya değer edebiyat olayları, konuları nelerdi?
Bu yıl üzerinde konuşulacak epeyce edebiyat olayı vardı. Benim için, Elif Şafak-Mine Kırıkkanat intihal davasında kararın Elif Şafak’ın aleyhine açıklanması –ki bu tuhaf kararla artık içinde apartman geçen bir kitap yazmak riskli hale geldi–, Ketebe’nin çeviri kitaba sansür uygulaması, Gospodinov’un yeni bir roman yayımlaması, dostlarım Abdullah Ataşçı’nın Yunus Nadi roman ödülünü, Cabir Özyıldız’ın da 10. Antalya Edebiyat Günleri öykü ödülünü kazanması gibi olaylar oldu.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Kafka, “Aylaklık bütün kötülüklerin kaynağı, bütün erdemlerin tacıdır,” der. Ben de edebiyat ortamımızdaki sorunların tek bir kaynağı olduğuna inanıyorum: Otokratik baskıcı ortam. Bu tek kavram, sansür, otosansür, kitapların pahalılığı, yayınevlerinin tutumu, gruplaşma, niteliksiz edebiyat, ayrımcılık, kitap fuarı sorunları gibi, farklı kaynakları varmış gibi görünen edebiyat ortamımızın problemlerini tek bir kaleme indirmeye yetip de artacaktır.