Parşömen’in 6 yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, edebiyat tarihimiz açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizler içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, kitapçılara, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk.
Savaşların ve katliamların gölgesinde bir yıl geçirdik… İyi kitaplar okuyacağımız, barışın hüküm sürdüğü bir yıl olsun 2025.
2024 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Tarık Demirkan’ın Budapeşte’de Bir Osmanlı Şehzadesi bu sene dikkatimi çeken kitaplardan oldu. Demirkan, Şehzade Mehmed Abdülkadir Efendi’nin sürgüne “şaşa” ile gidip servetini gece âlemlerinde tükettikten sonra aç biilaç kalmasını, ailesi tarafından terk edilmesini Budapeşte’deki gazete ve dergi haberlerinden hareketle yazıyor.
Donald Ray Pollock’un Knockemstiff’i çok sarsıcı bir öykü kitabı. Bir fabrika işçisi olan Pollock edebiyata sonradan merak salıp Knockemstiff isimli ilk kitabını 54 yaşında yazıyor ve PEN / Robert W. Bingham Ödülü’nü alıyor.
Sevgi Sabancı’nın Öteki Sabancılar: Adana’da Piç Olmak kitabı da beni şaşırtan kitaplardan oldu. Sakıp Sabancı’nın abisi İhsan’a ve onun çocuklarına odaklanan bir kitap bu. İhsan, ailenin tasvip etmediği bir evliliğe girişince, türlü türlü felaketler doğuran bir süreç başlıyor. Özellikle de İhsan Sabancı’nın sonu ve eşi Nevin’in büyük ihaneti gerçekten etkileyici.
İlk aklıma gelen kitaplar bunlar.
Size göre 2024 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Ferit Edgü’nün ölümü, diyebilirim. Sevdiğim bir yazardı Edgü. Üniversitede ilk okuduğum kitabı Kaçkınlar’dan sonra bütün kitaplarını sırayla okuduğumu hatırlıyorum.
Bir de şu yapay zekâ meselesini takip etmeye çalışıyorum. Yurt dışında yapay zekânın yazdığı kitaplar basılmaya başlandı. Tuhaf ve çok fazla tartışma içeren bir alan. Mesele sadece nitelik vs. değil, telif de önemli bir konu, hatta “Yazar nedir, kimdir?” sorularına dek ilerliyor. Bakalım iş nerelere kadar gidecek.
Düzenli olarak takip ettiğiniz bir edebiyat dergisi var mı?
Beş altı yıldır Kafkaokur ve Duvar Kitap’ta yazıyorum ve düzenli olarak bir bu iki dergiyi takip ediyorum. Bunlar dışındaki dergileri pek de düzenli takip ettiğim söylenemez ama internetteki kültür-sanat platformlarını mümkün mertebe okuyorum.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Sadece edebiyat ortamının değil, bütün memleketin uzun zamandır en büyük problemi ekonomi. Nitelikli kitap, yetkin çeviri, editörlerin kitaplara ayırabildikleri süre, yayınevlerinin ağırlıklı olarak bastıkları kitaplar, okurların tercih ettikleri kitaplar vs. ne kadar madde varsa hepsinin gelip düğümlendiği yer ekonomi. Bunun dışında, milletin birbirine sallamasıyla ilgilenmiyorum.