Parşömen’in beş yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, geleceğin edebiyat okurları ve araştırmacıları için önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizim içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl neler okuduk? İz bırakan olaylar, kitaplar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk.
Yeni yıl herkese sağlık, huzur ve mutluluk getirsin… İyi kitaplar okuyacağımız bir yıl olsun 2024!
2023 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Bu seneki okuma serüvenim yine çoğunlukla kitap kulüplerinin listeleri ile şekillenmiş olsa da yıl içinde okuduğum pek çok kitap yerli yazarlarımıza aitti. 2023 benim için genellikle öykü yılı oldu diyebilirim. Pelin Buzluk’un Yer Değiştiren Sular’ı bağırmadan, sesini yükseltmeden bununla birlikte etkileyici anlatımıyla insanın yüreğine dokunan öykülerle doluydu. Murat Başekim yine o kendine has üslubu ile Pas kitabında bize şehir fantazyasının güzel bir örneğini sundu. Esra Kahya, Benim Rüyalarım Hep Çıkar’da büyülü bir dünyanın kıyısında gerçekliği içimize işleyen öyküleriyle senenin sonuna güzel bir kapanış oldu benim için. Ben Yokmuşum Gibi, Burcu Ünlü’nün ikinci öykü kitabı, yerli yazarlarımızdan okuduğum bir diğer öykü kitabı oldu. Sevda Kul çevirisi ile okuduğumuz Bora Chung’ın Lanetli Tavşan kitabı spekülatif kurgu dünyasında öykülerin ne denli güçlü olabileceğini gösterdi bizlere. Duygu Akın çevirisi ile okuduğumuz Marian Engel’den Ayı bu sene okuduğum en etkileyici kitaptı diyebilirim. Bir ayı ve bir kadının ilişkisi ve bunun insanın kendiyle olan yolculuğunda açtığı kapılar…Engel’in böylesine sakin bir üslupla böyle güçlü bir etki yaratabilmesi muazzamdı. Nobel ödüllü Jon Fosse’den Sabahtan Akşama okuduğum yer yer çok beğensem de anlatımını biraz yorucu bulduğum bir başka kitaptı.
Yılın sonunda haberlerini aldığımız ama okuma fırsatı bulamadığım pek çok kitap var; Afşin Kum’dan Kırk Üçteki Korkunç Traktör Yağmuru, Murat S. Dural’dan Basübadelmevt, Aslıhan Kocabal’dan Gerçeğe Aykırı Beyanlar… Uzayıp giden bir liste, umuyorum her birini okuyabileceğim bolca zamanım olur.
Size göre 2023 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Herkese bolca hatta topluca verilen ödüllerden, öykü kitaplarını sadece yine öykü yazanların okumasından, boykot edilen yayınevlerinden, mobbinglerden, tekelleşen büyük yayınevlerinden, bunca sıkıntıya rağmen hâlâ kitap yayınlayıp okura ulaştırmaya çalışan butik yayınevlerinden, çevirmenlerin sesini duyurma çabalarından, yapay zekanın kullanım sınırları ve teliflerden, stant ücretleri yüksek diye fuarlara katılamayan yayınevlerinden… Nereden başlasak ki!
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Yukarıda sıraladığım pek çok şeyi sorun olarak da sıralayabilirim. Bunun dışında bu sene sanki herkes daha bir yılgın, daha neşesiz, daha umutsuz gibi. Kitabımız çıktı neşesi, yeni güzel bir kitap okudum neşesi çok uzaklarda kalmış gibi. Bu umutsuzluk bence önümüzdeki günlerde en büyük sorunlarımızdan olacak.