2025’te hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, şairlere, çevirmenlere yönelttik sorularımızı.
İyi kitaplar okuyacağımız bir yıl olsun 2026.
2025 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiğiniz beş tanesini, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Jon Fosse, Öteki İsim: Septoloji I-II (çevirmen: Ayşe Erbulak, MonoKL)
2019-2021 arasında Norveççe yayımlanan Septoloji, 21. yüzyılın en etkileyici edebi deneylerinden biri. Jon Fosse’nin tek bir durumu ve karşılaşmayı alıp yedi kitaba yaydığı bu metni deneyimlerken başım döndü ve nefesim kesildi; yazarken “ses tonu” dediğimiz şeyin hayatiyetini yeniden hatırladım. Yaşlı ressam Asle, balıkçı komşusu Åsleik, galericisi Beyer ve diğer Asle arasında ilerleyen, daireler çizen, labirentler oluşturan, bir an bile ilginçliğini yitirmeyen bu metnin Türkçesi, bir yeni yıl hediyesi gibiydi.
Hernan Diaz, Güven (çevirmen: Kerem Sanatel, İthaki Yayınları)
Dört kitaptan oluşan Güven, 1929 büyük buhranının kazananlarından olan bir yatırımcının öyküsünü anlatan “klasik bir roman” olarak başlıyor. Yarım kalmış bir otobiyografi olarak devam ediyor. Bir hatırat biçimini alıyor. Ve bir günce olarak bitiyor. Özkurmaca edebiyatın egemen olduğu bir dönemde bu ‘biçem araştırmaları’, başta anakronik gibi görünse de, romanın neler neler yapabildiğini bize hatırlatıyor.
Ayşegül Savaş, Beyaza Beyaz (çevirmen: Yeşim Seber, İş Bankası Kültür Yayınları)
İlk romanı Tavanda Yürümek’in prova kopyasını tesadüfen okuma fırsatı bulduğum 2019 yılından beri takip ettiğim Ayşegül Savaş’ın “farklı Avrupa başkentlerinde gezinen yalnız insanlar” aracılığıyla kurduğu dünyalarından bir başkası. Genç bir sanat tarihçisi, evinde kaldığı akademisyen Pascal ve ressam eşi Agnes. Beyaz tuval üzerinde gezinen beyaz boyayla kaplı bir fırça gibi, ince farklarla birbirinden ayrılan renk tonlarında çizilen figürler.
Zeynep Yılmaz, Veya Tutkal (FiLBooks)
“Ayağım kaydı düşmedim / kenara tutunmuştum itilmedim: / atlamadım, yanmadım, ağlamadım / siz bana bakmayın / ben de anlatamadım”. Bu yıl pratiğini yakından takip etme şansına eriştiğim Zeynep Yılmaz’ın şiir, performans, ses üzerine düşünen, zihnimde yankılanmaya devam eden metni.
Size göre 2025 yılının önemli, dikkat çeken, üzerinde konuşmaya değer edebiyat olayları, konuları nelerdi?
Selahattin Demirtaş 2016’dan beri, Osman Kavala 2017’den beri mahpus. Ayşe Buğra ve Asena Günal’ın derledikleri Bir Dava Hikâyesi: Osman Kavala’nın Yedi Yılı (İletişim) mülakatlar, açıklamalar, mektuplar ve makaleler eşliğinde bu süreci tarihe geçiriyor. Kavala ayrıca Rashid Khalidi’nin benzersiz çalışması Filistin: Yüz Yıllık Savaş: Yerleşimci Kolonyalizmin ve Direnişin Tarihi (1917-2017)’nin Türkçe edisyonunun editörlüğünü hapiste yaptı (çeviren: Utku Özmakas, İletişim). Demirtaş’ın Jamal’i (Dipnot Kitap) ise, bu parlak yazar ve düşünürün üretkenliğinin ve zekâsının hapsedilemeyeceğini bir kez daha kanıtlıyor.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
LGBTİ+’ları doğrudan hedef alan ayrımcı düzenlemelere sahip 11. Yargı Paketi taslağı, tanıdığım pek çok genç ve parlak yazar ve sanatçının Türkiye’den ayrılmasına sebep oldu. Herkesin birbirine benzediği, renksiz, uysal, ruhsuz, makineleşmiş bir toplumda yaşamayı herkes istemiyor.