2025’te hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?

Bu yıl da okurlara, yazarlara, şairlere, çevirmenlere yönelttik sorularımızı.

İyi kitaplar okuyacağımız bir yıl olsun 2026.

Meliha Yıldırım

2025 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiğiniz beş tanesini, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?

Annie Ernaux’nun Karanlık Atölye adlı edebi günlüğü (Can Yayınları, 2025, Çevirmen: Siren İdemen): 2022 Nobel Edebiyat Ödüllü yazar günlükleri aracılığıyla bu kez kendi içine dönmüş. Kitabın türü günlük olsa da adeta roman tadında edebi bir metin. Ernaux’nun yazı günlüğüne davetli olmak, onun saklı yanlarını, çıkmazlarını okumak hayli ilginç. Yazarın gizli penceresinden okura kamera tutma olanağı verdiği, yazma eylemini sorguladığı için bile okunmaya değer.

Selim İleri’nin Yalnız Evler Soğuk Olur adlı romanı (Everest Yayınları, 2024): 2025 yılında kaybettiğimiz Selim İleri, anlatıcının olduğu kadar ülkenin belli dönemlerine aynayı yansıtarak geçmişten gelen sesi hiç bırakmadan ilerliyor. Bilinen zamanların bilinmeyen yönden söylenmesi bu çoğu kere. Asıl önemi olayların arka planında anlatıcının ruhsal dönüm noktalarını vurucu bir dille anlatıyor olması.

Peride Celal’in Kurtlar adlı romanı (h2o Kitap, 2025) Yeni baskısını h2o Kitap’tan okuduğum roman, Kurtlarla kuşatılmış bir çevre, toplum, ülke ve dünya. Yaşadığı çağın eleştirisini kendi özgün üslubuyla anlatıyor yazar. Günümüz distopik edebiyatın özelliklerini de barındıran roman, hepimizin kurtlar sofrasına yem olabileceğimizi bize hatırlatıyor.

Ayfer Tunç’un Annemin Uyurgezer Geceleri (Can Yayınları, 2025) Üç nesil kadın üzerinden aile sırlarıyla örülmüş olan roman bir taraftan düşündürürken bir taraftan da yalın diliyle merakı hep canlı tutuyor. Şehnaz, Şehnaz’ın annesi ve anneannesi derken yapılan kişisel muhasebenin hayatı ve toplumu sorgulatması. Üstelik bunun çok belirgin değil de doğal akış içinde olması.

Bayram Sarı’nın Kerberos adlı öykü kitabı (Edebiyatist, 2025) İnsanın başkalarından sakladığı gizli yüzünü ortaya çıkaran öykülerini cesur ve samimi bulduğum için. Yazarın öykü dili ve seçtiği konuları işleyişindeki farklılık, okuru şaşırtan ilerleyiş, felsefi dil, çoğu zaman arka bahçede dönen dolaplara şahit olmak farklı bir okuma deneyimi sağlıyor. Yazarın Kerberos kitabındaki “Meme”ve “Edebi Orji”adlı öyküleri beğendiğim öykülerinden.

Size göre 2025 yılının önemli, dikkat çeken, üzerinde konuşmaya değer edebiyat olayları, konuları nelerdi?

Daha önce değinilen konulara tekrar değinmeme gerek yok sanırım. Benim çok önemsediğim bir konuyu dile getirmek isterim. Son zamanlarda bazı yayınevlerince de alıştırılmaya çalışılan Türk edebiyatı yerine hiçbir dilde karşılığı olmayan Türkçe edebiyat söylemi. 2025 yılının dikkat çeken edebiyat olaylarından. Bunu eleştiri olarak dile getirmek isterim. Nasıl Fransız, İngiliz, Alman, Rus edebiyatı varsa Türk edebiyatı da vardır.

Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?

Yazarlığın değer olmaktan çıkıp hobi olarak görülmeye başlanması diyebilirim. Bunun pek çok nedeni olabilir. Hatta bazılarında doğruluk payı da vardır. Ancak emeğiyle kitabını yayımlatmış bir yazara gereken özenin gösterilmesi gerektiğine inanıyorum.

2026’nın sağlıklı, mutlu, edebiyatla dolu bir yıl olmasını dilerim.