Parşömen’in 6 yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, edebiyat tarihimiz açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizler içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, kitapçılara, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk.
Savaşların ve katliamların gölgesinde bir yıl geçirdik… İyi kitaplar okuyacağımız, barışın hüküm sürdüğü bir yıl olsun 2025.
2024 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Kurgu, dil, karakter ve hissettirdikleriyle 2024 yılında beni etkileyen kitaplar:
Zafer Doruk – Âlemciler (Sel Yayıncılık)
Gamze Güller – Zürafanın Bildiği (Everest Yayınları)
Serkan Türk – Trak (Everest Yayınları)
Gerilim-psikoloji konulu sinema ve edebiyata ilgimi pekiştiren kitaplar:
Will Heinrich – Kralın Laneti (Olvido Kitap)
Joe Nesbo – Kıskanç Adam (Doğan Kitap)
Vigdis Hjorth – Miras (Siren Yayınları)
Bakış açımı ve kelime dağarcığımı zenginleştiren kurgudışı kitaplar:
Cansu Canseven – Editörlük Zor Zanaat (Notos Kitap)
Banu Ertuğrul / Onur Ertuğrul – Lügat365 Bazı Tâbirler Çok Güzel (Can Yayınları)
Mısır seyahatimizden sonra okuma listeme aldığım kitap:
İsmail Gezgin – Ötekilerin Arkeolojisi (Pinhan Yayınevi)
Size göre 2024 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Edebiyat dünyamızın önemli kayıplarıyla başlayayım. Duruşuyla ve yazdıklarıyla beni hep etkilemiş olan Füruzan’dan sonra Ferit Edgü ve onun kıymetli eseri Hakkâri’de Bir Mevsim’in öğretmen karakterini sinemada başarıyla canlandıran Genco Erkal’ın peş peşe aramızdan ayrılması üzücü vedalar oldu. Yazar Paul Auster’ın vefatını da dünya edebiyatı açısından önemli bir kayıp olarak eklemek isterim.
Erkek egemen bir dünyada, 2024 Nobel edebiyat ödülünü Güney Koreli yazar Han Kang ile Booker ödülünü İngiliz yazar Samantha Harvey’in almaları benim için kayda değer bir haber niteliğini taşıdı.
Son olarak, Gebze Belediyesi’nin düzenlediği kitap fuarına birçok yayınevinin hayvan katliamını protesto amacıyla katılmamalarının, bu seneki önemli olaylardan biri olduğunu düşünüyorum.
Düzenli olarak takip ettiğiniz bir edebiyat dergisi var mı?
Düzenli olamasa da dosya konularına göre takip ettiğim Notos, Varlık, KE, Distopya dergileri var. Online dergiler arasında Parşömen, Edebiyat Burada, Edebiyat Haber, Oggito dergilerini sayabilirim.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Geçen senelerde dile getirilen birçok sorun ne yazık ki artarak devam ediyor. Pahalılığın kitap maliyetlerine yansıması okurları, fuarları dolayısıyla da yayınevlerini, yazarları ve bütün kitap emekçilerini olumsuz etkilemektedir.
Maddi sorunların yanı sıra görünürlük, edebiyat ortamında köşe başlarını bırakmayanlara yakın olmak ve benzeri durumlar hâlen nitelikli metinlerin önüne geçebiliyor.
Bazı yayınevlerinin kendi yazarları arasında bile ayırım yapmaları verimli olabilecek çalışmaları engelleyebiliyor.
Yazarlar arasında da kısır ve anlamsız çekişmelere değil, çağdaş dünya edebiyatında daha çok yer alabilecek yenilikçi, yaratıcı yapıtlara ihtiyacımız var. İyi okurların birbirine benzeyen öykü kitaplarıyla karşılaşma durumları arttıkça, okuma hazları da azalabiliyor. Öte yandan bazı küçük yerleşim yerlerinde bile değişik okuma gruplarının oluşturulduğunu ve onların online olarak yazarlara, atölyelere ulaştığını duymak edebiyatımız adına sevindirici, diye düşünüyorum.
Edebiyat maalesef savaşların ve katliamların önüne geçmeye yeterli olmuyor ama onsuz da olmuyor, olmasın da. Barışı ve güzel şeyleri umut etmekten vazgeçmeyeceğimiz bir yıl dileğiyle…