Parşömen’in 6 yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, edebiyat tarihimiz açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizler içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, kitapçılara, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk.
Savaşların ve katliamların gölgesinde bir yıl geçirdik. İyi kitaplar okuyacağımız, barışın hüküm sürdüğü bir yıl olsun 2025.
2024 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Öykü dünyamızda yine yeniden olağanüstü bir sarsıntı. Usta isim Kâmil Erdem ve O sonbahar O Kış. Bu yılın döne döne okuduğum, deli sorulara kapı açan en büyük içsel metni.
Eylem Ata Yanımda Kal; Derya Sönmez Öteki Hayvanlar’la iyi öykücüler algısını sürdürdüler okuma sürecimde. Mungan’ın 995 km. rüzgârı esmeyi sürdürdü. B.B.’nin hasretle beklediğim yeni kitabı Dünyaya Yeni Gelmiş Okurlar İçin’i damağımda bir parmak bal tadı bırakarak esip geçti, yetmedi kısacası.
Burhan Sönmez’in nerdeyse okurumu fazla boş bıraktım endişesindeki kitabı Franz K. Aşıkları ve Marquez’in ölümünden sonra yayınlanan Ağustosta Görüşürüz’ü edebiyat aleminin kadim sorusunu fırlattı önümüze, itibar ve sadakat yazana mı okura mı. Bu arada Sönmez’i okudum elbet sonuçta Kafka mevzuunda olan olmuş geride nur topu gibi bir etik sorun kalmış da Gabo’ya bu nezaketsizliği yapmam umarım, baş edilmez merakıma yenilip.
Sait Faik ödülünü alan Barlas Özarıkça’dan Hay, İlhami Algör’den Jül Vern Seyehat Acentesi, Sonat Yurtçu Vuslatlar Fasarya, Mevsim Yenice Fil Gözü, Fatih Yiğitler Davulların Çaldığı Yerler, Semih Öztürk Kırık Rahvan, Mustafa Orman Ev Öldü Ben Ağaçları Seyrettim, Richard Ford Kanada, Helen Garner Bu Yas Yuvası, Anja Kampmann Sular Yükselirken, Tokarczuk Yakup’un Kitapları, Jelinek Dışarıda Kalanlar, Amina Cain Uygunsuzluk, aklıma geliverenler. Okuduklarım, yarım bıraktıklarım, sıradakiler.
Tsundokunun yeni bir dilimi işte.
Ha İntermezzo şamatasına kapılmadım henüz.
Size göre 2024 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Füruzan, Edgü veda etti, Auster da. Yaş ve vade tamam da ülkemdeki kadirbilmezlik sıkıcı. Yavuz Ekinci Rüyası Bölünenler romanı yüzünden yargılandı neyse birkaç gün önce bu saçmalık olumlu bir sonuca ulaştı. Şair İlhan Sami Çomak –nihayet– serbest, 30 yılın hesabı meçhul.
Alice Munro skandalı çok konuşulsa, yazılıp çizilse de askıda kalır, yepyeni farklı yapıtlara ilham olur.
Düzenli olarak takip ettiğiniz bir edebiyat dergisi var mı?
Basılı dergileri içim gitse de çeşitli nedenlerle düzenli takip edemiyorum. Bazılarının tutucu yöntemlerinin de etkisi var bunda.
Ancak belki de ulaşım kolaylığı ve donanımları nedeniyle e-dergiler sürekli radarımda. Parşömen, İshak, Karnaval, Panzehir, Litera, Novelius, Edebiyat Haber sıkça okuduklarım.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Yazanlar tarafından oluşturulan yelpazeler var ortalık yerlerde. Arada açılıyor, sıkça da kapanıyorlar. Bu esnada birileri şu ya da bu nedenle dökülüyor yenileri yer alıyor katlar arasında. Birbirleriyle işlerini, ürettiklerini hatta edebiyatı bile konuşmuyorlar. Bu korolaşma iyiyi ve yeniyi desteklemiyor doğal olarak.
Eleştirinin yerini tanıtımın aldığı dillendiriliyor sıkça, yapının dışına çıkabilecek cesaret sanatta da yoksa kim ne diyebilir ki.
Yine de sıkı metinlerin peşine el yordamı ve fısıltıyla düşmeyi hâlâ beceren son okur var olsun.