Parşömen’in beş yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, geleceğin edebiyat okurları ve araştırmacıları için önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizim içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl neler okuduk? İz bırakan olaylar, kitaplar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, yayın emekçilerine sorduk.
Yeni yıl herkese sağlık, huzur ve mutluluk getirsin…

2023 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
2023 yılı okuma-yazma hedeflerimin sekteye uğradığı bir yıl oldu. Yaşadığım şehrin yerle bir olması başta barınma sorunu olmak üzere insan hayatını doğrudan etkileyen birçok soruna neden oldu. Henüz bir yerleşik hayata geçmekten söz dahi edemiyorum. Dolayısıyla bu süreçte neredeyse hiç okumadım diyebileceğim kadar az okudum. Okuduklarım arasında ise yazınsal niteliğin yanında zamana ışık tutmaları; bir derdi, duyguyu, düşünceyi omuzlamaları ve yaratıcı içerikleriyle Onur Çalı’nın Dünlükler, Adnan Binyazar’ın koordinatörlüğünü üstlendiği kolektif kitap Gizem Dolu İstanbul Masalları, Ayşe Hicret Aydoğan’ın Mozart’ın Nasırlı Elleri, Ömer Yalçınova’nın Tufandı Koptu, İbrahim Gökburun’un Gidengelmez Dağı, Pelin Buzluk’un Yer Değiştiren Sular ve Gökçer Tahincioğlu’nun Sabahattin Ali’yi Ben Öldürdüm isimli kitaplarını değerli buldum.
Size göre 2023 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Biraz duygusal olacak belki bizzat tanık olduğum için söylemeden geçmemeliyim. Depremin ilk saatlerinden itibaren Serkan Türk’ün öncülüğünde bir araya gelen yazar, şair ve çevirmenlerin bir kriz masası oluşturarak deprem bölgesinde yaşayan öncelikle edebiyatçılara, ardından uzanabildikleri herkese yardım eli uzatmaları; benzer bir şekilde birkaç gün sonra haberdar olduğum Aykut Ertuğrul’un öncülüğünde yine sosyal medya kanallarıyla yazarların oluşturduğu yardım grubunun edebiyatın birleştirici ve sağaltıcı gücünü zor zamanlarda ortaya koymaları nedeniyle benim için 2023 yılının en önemli ve etkili olayı oldu.
Bu değerli dayanışmanın haricindeyse İthaki Yayınevi emekçilerinin baskıyla işten çıkarılmaları, Dedalus Kitap’ın yapay zekâ teknolojisiyle çeviri metin yayımladığını itiraf etmesi okurun zihninde yer tutan diğer olaylar oldu.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Birçok sorun sayılabilir. Kitapların pahalılığı, yayınevlerinin çeviri kitap furyasına kapılması, okura ulaşmadaki engeller, teliflerin çok düşük olması ya da hiç olmaması, ekonomik sıkıntılar vs. uzayıp giden birtakım sorunlar silsilesi ne yazık ki günümüz edebiyatçı ve kitapçılarının çalışmalarını olumsuz etkiliyor. Dolayısıyla kültür yaşantımızı zayıflatıyor.
Bir diğer sorun ise mahalle dostluğu. Bu dostluk kendi mahallesinin yazarını kollarken karşı mahalleyi yok saymayı gerektiriyor. İdeolojiler, inançlar, etnik kimlik ya da kişisel ilişkiler mahalle dostluğunun sınırlarını belirleyebiliyor. Fakat yazınsal nitelik bu dostluğun sınırlarında pek önemsenmiyor. Daha önce şeyh-mürit ilişkisi nasıl yazılı olmayan bir anlaşmaysa günümüzde de mahalle dostluğu öyle bir anlaşma. Bir çeşit gruplaşma da diyebiliriz. Bu gruplaşmalar hep vardı, muhtemeldir bundan sonra da olacak. Ancak niyetimiz iyi edebiyatsa övdüğümüz gibi yermesini, dövdüğümüz gibi sevmesini de bilmeliyiz. Toptan bir kötücül bakışın verdiği zararla toptan iyicil bakışın verdiği zarar arasında fark görmüyorum. Zaten hâlihazırda yazınsal üretim ve nitelik sorunu varken basılan tüm kitapların bir şekilde yüceltilmesi ne yazara ne de Türk edebiyatının birikimine katkı sağlıyor. Edebiyatın paydaşlarının iyiye iyi kötüye kötü diyebilme cesaretini en azından özsaygı için göstermeleri gerekiyor.
