Parşömen’in 6 yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, edebiyat tarihimiz açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizler içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, kitapçılara, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk.
Savaşların ve katliamların gölgesinde bir yıl geçirdik… İyi kitaplar okuyacağımız, barışın hüküm sürdüğü bir yıl olsun 2025.
2024 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
2024 kitaplar açısından heyecan verici bir yıldı. Bilge Karasu’dan Enis Batur’a Mektuplar ve Ankara Yazıları’nı, Hulki Aktunç’tan İstanbul’u Bul Bana’yı okuyabildik. Bu yıl İthaki Modern’den çıkan kitapları da merakla okudum. Richard Powers’dan Her Şeyin Hikayesi, Mariana Enriquez’den Yatakta Sigara İçmenin Zararları ve Elfriede Jelinek’ten Dışarıda Kalanlar benim için özellikle dikkat çekici oldu. Hepsi de farklı anlatımlarla, ilgi duyduğum konuları ele alan güçlü kitaplardı. Sezen Ünlüönen’in Cennette İlk Günüm Bir Tık Daha İyi Olabilirdi ve Fatih Balkış’ın The Roanoke Star kitaplarını özgün kurgu ve konuları sebebiyle oldukça ilginç buldum. Ömer F. Oyal’ın Doğum Günüme Çağırmak İstediğim Tek Kişi romanını da bu yılın iyi kitapları arasında saymak gerek. Yeni kadın öykücülerle de tanıştığımız için de heyecan duyduğum bir yıl oldu. Duygu Terim’in Aslında Her Şey Yolunda’sı ve Dilek Yılmaz’ın Valeria Bunu Anlayamaz’ı izlekleri, değindikleriyle benim için öne çıktı. Şiir açısından ise Şavkar Altınel’in önsözüyle yayımlanan Roni Margulies’in Harfiyat Kamyonları’nı söylemeliyim.
Henüz okuyamadığım ama merak ettiklerim de var: Asuman Susam’ın Gülten’i, Telemak Kitap’tan çıkan Tarlakuşu, Jaguar Kitap’tan çıkan Bu Bir Roman Değildir ve Diğer Romanlar ile Emre Ağanoğlu’nun şiir kitabı Devamlılık Hatası. Daha dilimize çevrilmemiş iki roman da 2024’te etkilendiklerim arasında, Rachel Cusk’ın son kitabı Parade ve Teju Cole’dan Tremor. Her ikisini de yenilikçi buldum.
Size göre 2024 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Benim için en önemli olaylardan biri Maureen Freely’nin, Tezer Özlü’nün Çocukluğun Soğuk Geceleri’nin İngilizce çevirisinin NBCC Gregg Baurios Book in Translation ödülünü kazanmasıydı. Diğer sevindirici gelişmeler de Oğuz Atay’dan Korkuyu Beklerken’in İngilizce çevirisinin Merve Emre’nin önsözüyle yayımlanması ve Orhan Pamuk’un Uzak Dağlar ve Hatıralar kitabının İngilizceye çevrilmesi oldu. Everest Yayınları’nın Vüs’at O. Bener kitaplarını basması da sevindiriciydi. Ali Teoman’ın Gezgin Günce Britanya Defterleri, 2008 kitabının Yapı Kredi Yayınları tarafından yeniden basılması da benim için önemli bir edebiyat olayıydı.
Düzenli olarak takip ettiğiniz bir edebiyat dergisi var mı?
Notos, Kitap-lık ve Sözcükler’i takip ediyorum. Çevrimiçi olarak da Oggito, K24, Manifold ve Parşömen neredeyse her gün girip baktığım siteler haline geldiler.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Dışarıdan bakan bir göz olarak, edebiyatın bir sektör olarak ekonomik kriz sebebiyle yaşadığı zorlukların en büyük sorun olduğunu düşünüyorum. Yalnızca yazarlar değil kitapları okuyabilmemizi sağlayan editörlerin, çevirmenlerin kısacası yayın emekçilerinin emeklerinin karşılıklarını alamamaları karşısında endişeleniyorum. Diğer dikkatimi çeken bir konu ise yalnızlık. Yazarlar, okurlar birbirini bulup konuşamıyor, fikirlerini tartışamıyor. Kitapların mantar gibi yerden bittiğine değil, ormanlardaki ağaçlar gibi birbirinden beslenerek ortaya çıktıklarını düşündüğüm için bu yalnızlığın eninde sonunda bir çoraklığa yol açtığını düşünüyorum. Neden bizden de dünyaca bilinen Yeni Arjantin Anlatısı gibi bir akım çıkmasın? Edebi gruplara, fikirleri paylaşmaya ihtiyaç var. Umarım 2025’te böyle oluşumlar çoğalır.