Parşömen’in 6 yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, edebiyat tarihimiz açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizler içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, kitapçılara, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk.
Savaşların ve katliamların gölgesinde bir yıl geçirdik… İyi kitaplar okuyacağımız, barışın hüküm sürdüğü bir yıl olsun 2025.
2024 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Kuşağım söz konusu ise benim beğenimdeki ayırıcı özellik kendi sesinin peşinden gitme. Yapay bir kusursuz metin bana hiçbir lezzet vermiyor. Metinde özgün bir bakış arıyorum. Onunla birleşen sanatı değerli buluyorum. 2024 yılında çağdaş edebiyatımızdan 49 adet öykü kitabı, 10 adet roman / kısa roman, 9 adet de şiir kitabı okumuşum. Bunların arasında 2023 basımlı olanlar da var elbette ama benim için yılın en’lerini yalnızca 2024’ten seçtim.
Öyküde ilk 5’im.
Ayşen Işık, Ne Yeni Ne Başka, İletişim
Eylem Ata, Yanımda Kal, YKY
Kuddusi Demir, Yorgun Mermi, Uzam
Mustafa Orman, Ev Öldü Ben Ağaçları Seyrettim, Everest
Semih Öztürk, Kırık Rahvan, İletişim
Roman / Kısa Romanda ilk 3’üm
Ali Ayçil, Karşı Roman, İletişim
Baran Güzel, Korkudan da Büyük Bir Şey, Everest
Murat Çelik, Bazı Günlerin Sonu, YKY
Şiirde tek isim vermek istiyorum.
Özgür Ballı, Kaçıncı Tekil, İthaki
2024 okuma serüvenimde diğer kulvarım Dünya edebiyatı. Oradan da 59 kitap okumuşum. Bende iz bırakan bazılarından söz etmek istiyorum.
Benim için yılın en çarpıcısı, Tove Divletsen, Çocukluk
Benim için yılın en farklısı, Edouard Leve, Otoportre
Benim için yılın en güzel anne romanı, Jamaica Kincaid, Annemin Otobiyografisi
Benim için yılın en güzel baba romanı, Gerbrand Bakker, Yukarıda Ses Yok
Benim için yılın en sert otobiyografik kurmacası, Edouard Louis, Eddy’nin Sonu
Benim için yılın en iyi distopyası, Marlen Houshofer, Duvar
Benim için yılın en iyi karanlık romanı, Marilynne Robinson, Evlerden Uzak
Benim için yılın en sürpriz şekilde sevdiğim romanı, Sally Rooney, İntermezzo
Benim için yılın en başına buyruğu, Pontalis, Bir Adam Yok Oluyor
Benim için yılın en hayal kırıklığı, Agota Kristof, Okumaz Yazmaz
Benim için yılın en özeli, Wieslaw Mysliwski, Fasulye Ayıklama Sanatı Üzerine Bir Tez
Benim için yılın en “yabancı”sı, Kjell Askildsen, Thomas F’nin Kamuya Açık Son Notları
Benim için yılın en taze çok sevileni, Han Kang, Beyaz Kitap
Size göre 2024 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Bence Ali Ayçil’in Karşı Roman adlı son eserinin İletişim Yayınları tarafından basılması bu seneye damgasını vurdu. Her geçen gün daha iyiye gidiyor olsa da edebiyatımızın ikiye ayrılmış hali içler acısı. Bir taraf yazarı mahalle terk etmekle suçlayıp sırf bu sebepten hakkaniyetsiz eleştiriler yaparken diğer bir taraf da nereden çıkarsa çıksın şurada durduğunu düşündüğüm bir yazarı asla okumam diyor. Edebiyatın kendisi kimsenin umurunda değil. Her iki tarafın bağnazlığı da aynı oranda dehşete düşürücü.
Düzenli olarak takip ettiğiniz bir edebiyat dergisi var mı?
Arada sırada bazı edebiyat dergilerine abone oluyorum. Geçen sene Notos idi, bu sene Sözcükler. Öykü Gazetesi, Olağan Hikâye gibi online dergileri indiriyorum. Post Öykü, Hece, Varlık, Kitaplık da zaman zaman çeşitli sebeplerle aldığım dergiler.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Edebiyat ortamımızda son yıllarda egolarını tatmin etmek isteyen orta yaşlı beyler türedi. Sosyal medya üzerinden saygısızca ahkâm kesiyorlar. Çağdaş edebiyat onların en son ve en yeni oyuncakları. Meydanın böyle boş bırakılması, hepimizdeki bu salmışlık, ilgisizlik hayra alamet değil. Her anlamda gittikçe vasatlaşıyoruz.