Parşömen’in 6 yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, edebiyat tarihimiz açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizler içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, kitapçılara, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk.
Savaşların ve katliamların gölgesinde bir yıl geçirdik… İyi kitaplar okuyacağımız, barışın hüküm sürdüğü bir yıl olsun 2025.
2024 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Bu yıl geçen senelere nazaran daha az kitap okudum sanırım bazı yetişmeyen işler ve özel durumlardan ötürü. Ama tabii ki beğendiğim, önemsediğim, tavsiye ettiğim, gözden kaçırılmaması gereken kitaplar var. Bu kitaplar ya insanın güç hırsına, bitmek tükenmek bilmeyen açlığına; kadın olmanın, anneliğin zorluğuna dair derin metaforlar taşıdığı için ya da kadim kadınlık sorunları ile kadın cinayetlerine odaklandığı yahut canlı tasvirlerle ve kıvrak bir dille örülen öyküleri bünyesinde topladığı için benim için önemliydi. Birkaçını hemen sıralayayım:
Aşçı, Harry Kressing, Çev: Emirhan Burak Aydın, Holden Kitap, 2024.
Çirkin Kadınlar İçin Hayatta Kalma Rehberi, Ceren Ceran, Masa Kitap, 2024.
Süt Lekesi, Szilvia Molnar, Çev: Burcu Asena Şahin, Düşbaz Kitap, 2024.
Geç Kalanlar Kümesi, Ezgi Tanergeç, İthaki Yayınları, 2024.
Cennette Gibiyim, Sibel K. Türker, İthaki Yayınları, 2024.
Uçurumlar, Pilar Quintana, Çev: Havva Mutlu, Can Yayınları, 2024.
Kendimle Tanışmanın Sakıncaları, Uğur Uçkıran, Epona Kitap, 2024.
Size göre 2024 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
2024 Erdal Öz Edebiyat Ödülü’nü Necati Tosuner’in, Nobel Edebiyat Ödülü’nü de Han Kang’ın alması önemli ve mutluluk vericiydi. Uluslararası Ankara Öykü Günleri de önemli bir konuya değindi bu sene: “Kent ve Yoksulluk”. Onur konuğu Nursel Duruel idi. Program dopdoluydu. Lanetli Tavşan adlı öykü seçmesinden tanıdığımız ve benim kalemi ile hayal gücüne bayıldığım Bora Chung ile de bir webinar düzenlendi. Çok iyi düşünülmüş gerçekten. Biz de eş zamanlı olarak Kadın Vardiyası’nda Bora Chung söyleşisi yayınladık.
Düzenli olarak takip ettiğiniz bir edebiyat dergisi var mı?
Parşömen Fanzin ve Panzehir Edebiyat netten takip ettiklerim. Basılı olarak Varlık, Kitaplık, Roman Kahramanları, Eliz Edebiyat okuyorum ama ne yazık ki düzenli olarak değil. Bir de Yazko Çeviri tutkum var benim, sahaflarda dolaşıp eksikleri tamamlamaya çalışırım.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Ekonomi kaynaklı yüksek fiyatlar ciddi bir sorun. Okur pahalılık nedeniyle kitaba erişimde sıkıntı yaşıyor, butik yayıncılar fuarlarda yer alamıyor. Yazarlar ve özellikle çevirmenler düşük telif ücretlerini kabul etmek zorunda bırakılıyor, ödenmeyen telif ücretlerinin peşinde koşturuluyor ya da resmen kandırılmaya çalışılıyor ki sonuncusunu kısa bir süre önce kendim de yaşadım ve hâlâ emeğin hiç edilmeye çalışılmasına, emekçinin alık yerine konmasına inanamıyorum. Bağımsız kitapçıları ve butik yayıncıları baltalayan dağıtımcıların, çevirmenlerin haklarını gasp etmeye çalışan arsız yayıncıların arasındayız. Bu durum gerçekten can sıkıcı.