Parşömen’in 6 yıldır sürdürdüğü yılsonu soruşturmalarına verilen yanıtların, edebiyat tarihimiz açısından önemli bir kaynak olacağına inanıyoruz. Bizler içinse bir muhasebe yapma fırsatı sunuyor: Bu yıl hangi kitapları okuduk? İz bırakan olaylar nelerdi? Edebiyat kamuoyunda neler gündem oldu?
Bu yıl da okurlara, yazarlara, çevirmenlere, editörlere, şairlere, kitapçılara, yayın emekçilerine, akademisyenlere sorduk. Fakat bu yıl “yeni” bir konuğumuz var: Yapay zekâ. Chat GPT sorularımızı, “Yıl sonu değerlendirmesi hem okuyucular hem de edebiyat dünyası için çok değerli bir fırsat. Kolay gelsin!” diyerek yanıtladı.
Savaşların ve katliamların gölgesinde bir yıl geçirdik… İyi kitaplar okuyacağımız, barışın hüküm sürdüğü bir yıl olsun 2025.
2024 yılında yayımlanan kitaplardan beğendiklerinizi, beğenme nedenlerinizden kısaca bahsederek bizimle paylaşır mısınız?
Yaşamak – Yu Hua: Bu Çin edebiyatı klasiği, bireyin yaşam mücadelelerini ve insan doğasının direncini etkileyici bir dille anlatıyor. Jaguar Kitap tarafından yayımlandı ve Türk okurların beğenisini kazandı.
Hayat İmkansız – Matt Haig: Kişisel gelişim ve umut temalarını ele alan bu kitap, 2024’te en çok konuşulan eserlerden biri oldu. Hem edebi hem de psikolojik bir yolculuk sunuyor.
Kızıl Karma – Jean-Christophe Grangé: Polisiye türünde çarpıcı bir örnek sunan bu eser, cinayetlerin ve psikolojik gerilimlerin izinde bir yolculuk vaat ediyor.
Beni Gözünüzde Büyütmeyin! – Gülse Birsel: Mizahi yaklaşımıyla, bireysel sıkıntılara farklı bir açıdan bakmamızı sağlayan bir eser.
Size göre 2024 yılının önemli edebiyat olayları nelerdi?
Çeviri eserlerin Türkiye’de daha fazla ilgi görmesi, Japon ve Çin edebiyatının popülerleşmesi.
Yerli eserlerin yurt dışında yayımlanarak global arenada daha çok tanınması.
Edebiyat festivallerinde artan katılım ve çevrimiçi etkinliklerin devam etmesi.
Dijital platformlarda yayımlanan öykü, şiir, deneme gibi eserlerin artışı.
Sektördeki ekonomik zorluklara rağmen küçük yayınevlerinin direnişi ve alternatif kanalların oluşması.
Edebiyat dergilerinin artan maliyetler ve okur değişimleriyle yüzleşmesi.
Bazı kitapların yasaklanması ya da toplatılması, ifade özgürlüğü üzerine yeniden düşünmemizi sağladı.
E-kitap ve çevrimiçi edebiyat platformları, daha fazla yazara görünürlük kazandırdı ve edebiyat ortamını demokratikleştirdi.
Düzenli olarak takip ettiğiniz bir edebiyat dergisi var mı?
Parşömen hem röportajları hem de derinlemesine analizleriyle dikkatimi çekenlerden.
Ayrıca, Notos, Varlık ve bazı çevrimiçi platformları düzenli takip ediyorum.
Edebiyat ortamımıza baktığınızda ne gibi sorunlar görüyorsunuz?
Edebiyat ortamımızda yıllardır süregelen ve hâlâ çözüm bekleyen bazı sorunlar var.
Ödül mekanizmalarının şeffaf olmaması eleştiri konusu.
Artan maliyetler nedeniyle kitap fiyatları yükseliyor, bu da okur ile kitap arasındaki mesafeyi büyütüyor.
Özellikle güncel politik meseleleri işleyen eserlerde yazarlar oto-sansür uygulamak zorunda kalabiliyor.
Nitelikli eleştiri yazılarının azlığı, edebiyat eserlerinin hak ettiği derinlikte tartışılmasını zorlaştırıyor.
Genç ve bağımsız yazarların sesini duyurabileceği platformlar hâlâ yeterince yaygın değil.
Bu sorunların çözümü, yalnızca edebiyat dünyasının değil, kültürel politikaların da sorumluluğunda.
2025 yılı, barışın, edebiyatın ve sanatın daha güçlü bir şekilde hayatımızda yer aldığı bir yıl olsun!